admin, Autor w serwisie Zdrowie kobiet - Dieta i Medycyna

Author Archive

postheadericon Działanie neuro-hormonalnej kontroli przemiany materii

Zmienia się pod wpływem treningu także działanie neuro-hormonalnej kontroli przemiany materii podczas wysiłków fizycznych. Jest to najsłabiej dotychczas poznane i najbardziej skomplikowane ogniwo w mechanizmach adaptacji wysiłkowej. Wiemy już, że trening zmienia działanie tego ogniwa, wiemy, że ma to bardzo duże znaczenie dla sprawności procesów adaptacji wysiłkowej, ale jesteśmy bardzo odlegli od poznania i wytłumaczenia pełnego obrazu tych zmian.

Czytaj dalej »

postheadericon AktywnoSć ruchowa w zwalczaniu otyłości

Wysiłki fizyczne zmniejszają ciężar ciała – fakt ten nie ulega wątpliwości, mimo iż często kwestionowano ich przydatność w profilaktyce i leczeniu otyłości. Przytaczano argument, iż dające się realizować wysiłki fizyczne związane są z ogólnym niewielkim wydatkiem energii i dlatego są mało przydatne w walce z otyłością. Ponadto – wzrost aktywności ruchowej ma zwiększać łaknienie, niwecząc zysk nawet tego niewielkiego wydatku energii, jaki związany był z wysiłkiem.

Czytaj dalej »

postheadericon Aktywność ruchowa a zdrowie człowieka

Zbieżność występowania dwu zjawisk w życiu społeczeństw w krajach wysoko rozwiniętych: redukcja wysiłków fizycznych w pracy zawodowej oraz wzrost liczby zachorowań na takie „choroby cywilizacyjne”, jak choroba wieńcowa, otyłość, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze i in., stała się impulsem do badań populacyjnych nad częstością występowania tych chorób wśród ludzi wykonujących zawodowo różne rodzaje pracy, związane z różną ilością wysiłków fizycznych.

Czytaj dalej »

postheadericon Ograniczenie zdolności do pracy mięśniowej

Czynnikiem, który musi więc ograniczać zdolność do pracy mięśniowej, jest niedostateczne zaopatrzenie mózgu w glukozę. Kiedy stężenie we krwi – i dopływ do mózgu – glukozy zmniejsza się, kontynuowanie pracy staje się niemożliwe. Opisywano przypadki zaburzeń świadomości w wyniku upośledzenia czynności mózgu, spowodowanego hipoglikemią podczas długiego wysiłku fizycznego. Może być to przyczyną przerwania wysiłku, np. biegu wytrzymałościowego (na długi dystans), może być przyczyną bezsensownego zachowania – np. biegacz, który zawraca z drogi i resztkami sił podąża w kierunku przeciwnym do mety. Jest to zrozumiałe w świetle przedstawionych wyżej informacji o metabolizmie wysiłkowym.

Czytaj dalej »

postheadericon Organizm pozbawiony pokarmu

Reakcja ta nasilała się dalej aż do śniadania. Jedynym źródłem aminokwasów w tej sytuacji były białka mięśniowe. Organizm sięgał do tego źródła prekursorów glukozy już podczas „głodówki” nocnej. Stwierdzono jednocześnie stopniowy wzrost stężenia wolnych kwasów tłuszczowych we krwi – pochodziły one z rozpadu trójglicerydów tkanki tłuszczowej, a wzrost ich dopływu do mięśni zwiększaj ich zużycie przez tę tkankę, redukując wychwytywanie glukozy, której zaczynało brakować, przez tę ogromną masę tkankową. Uwalniany jednocześnie z kwasami tłuszczowymi, z trójglicerydów, glicerol wykorzystywany był, obok aminokwasów, przez wątrobę do syntezy nowych cząsteczek glukozy.

Czytaj dalej »

postheadericon Zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu

Ponadto w mechanizmie tym może współdziałać stwierdzane nieraz we wczesnym okresie głodu zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu przez wytwarzające go komórki przedniego płata przysadki mózgowej. Również aktywacja wydzielania tego hormonu może być związana z wykryciem przez glu- kodetektory obniżania się poziomu glukozy we krwi. Hormon wzrostu, wbrew sugestii wynikającej z jego nazwy, nadanej, kiedy jeszcze niewiele wiedziano o jego działaniu, wywiera rozlegle wpływy metaboliczne, z których liczne nie mają nic wspólnego z kontrolą wzrostu i dojrzewania osobniczego. Do tych wpływów należy działanie glikogenolityczne w wątrobie i lipolityczne w tkance tłuszczowej. Może ono odgrywać pewną rolę w adaptacji do głodu.

Czytaj dalej »

postheadericon Znana cecha otyłości

Można tu dodać, że również dieta redukująca, niskokaloryczna, stosowana w warunkach normalnego życia (poza szpitalem), powoduje względnie łatwo obniżenie ciężaru ciała do pewnej granicy, której przekroczenie „w dół” jest znacznie trudniejsze. Niektórzy badacze sądzą, że i tu przyczyna stabilizacji ciężaru ciała jest podobna jak przy obniżającym jego ciężar treningu fizycznym – osiągnięcie pewnej granicy rozmiarów komórek tłuszczowych, poniżej której trudno jest „opróżnić” je z tłuszczów.

Czytaj dalej »

postheadericon Zmiany ciężaru ciała mieszkańców jednego z plemion południowoafrykańskich

W ciągu „sezonu głodu”, kiedy dobowy wydatek energii przewyższa doprowadzenie jej z pokarmem, organizm utrzymuje się przy życiu i zachowuje zdolność do różnych form aktywności dzięki wykorzystywaniu własnych zapasów energii, przede wszystkim z tkanki tłuszczowej. Mechanizmy adaptacyjne, których działanie omówione będzie w dalszej części rozdziału, nie tylko umożliwiają stopniową mobilizację rezerw energetycznych organizmu, ale ponadto modyfikują przemianę materii w sposób preferujący wykorzystywanie jako źródła energii tych związków, których zasoby są najbogatsze – tłuszczów.

Inne ogniwa tych samych – neuro-hormonalnych i metabolicznych – mechanizmów adaptacyjnych, kontrolujące „dystrybucję” energii, doprowadzonej do organizmu w okresie bogatego zaopatrzenia w pokarm w nadmiarze w stosunku do aktualnych potrzeb, „kierują” ten nadmiar substancji pokarmowych do tkanki tłuszczowej, gdzie zostaje on zmagazynowany w postaci trójglicerydów. Trójglicerydy tkanki tłuszczowej syntetyzowane są z kwasów tłuszczowych pochodzących z tłuszczów przyjętych w pokarmie oraz z prekursorów nietłuszczo- wych, mianowicie z węglowodanów, których nadmiar przekształcany jest właśnie w tłuszcze. Jeżeli traktować bieżące pokrywanie zapotrzebowania energetycznego (kalorycznego) organizmu i zaopatrywanie go we wszystkie niezbędne składniki odżywcze jako czynniki warunkujące pełną sprawność człowieka i jego dobre samopoczucie, wszelkie odchylenia od realizacji tych warunków należy uznać za „stres pokarmowy”, „obciążenie” organizmu, wyzwalające reakcje adaptacyjne.

Reakcje te, podobnie jak to ma miejsce w przypadku działania na organizm naporu takich czynników środowiska fizycznego, jak wysoka czy niska temperatura, niskie czy wysokie ciśnienie baryczne itd., mają charakter pozytywny, ułatwiają organizmowi przetrwanie stresu. W przypadku „stresu pokarmowego” dotyczy to tylko pierwszej fazy jego działania. Tylko przez pewien czas organizm radzi sobie z niedoborem kalorycznym, nadmiarem spożywanego pokarmu, jakościowymi niedoborami pokarmowymi itd. W tym tylko okresie można mówić o fizjologicznej i biochemicznej adaptacji do zmienionych warunków żywienia. Później zarówno niedobór, jak i nadmiar prowadzą do zmian patologicznych i zaczynają zagrażać życiu.

postheadericon Zmęczenie pracą siedzącą – kontynuacja

Sfera doznań psychicznych jest domeną psychologii, podobnie jak zmiany percepcji bodźców zewnętrznych związanych z wykonywaniem pracy (choć w tej dziedzinie istnieją duże możliwości wykorzystania fizjologicznych metod badawczych). Na temat podłoża zmian sprawności psycho-motorycznej i ruchowej w omawianej sytuacji można, jak dotąd, rozważać tylko różne hipotezy. Dość prawdopodobna hipoteza zwraca uwagę na możliwość zakłócenia przekazywania informacji (impulsów nerwowych) do systemu koordynacji skurczów mięśniowych na poziomie rdzenia kręgowego (por. ryc. IV. 11) z wyższych pięter układu nerwowego lub/i dezorganizacji funkcji ośrodków ruchowych samego rdzenia kręgowego. Jest zresztą możliwy także udział w omawianym zjawisku pojawiania się „błędów” w procesie percepcji bodźców lub przekazywania informacji (impulsów) z receptorów wzdłuż centralnych dróg systemu kontroli ruchów.

Czytaj dalej »

postheadericon Zdanie profesora Stephena Boydena

Zdaniem znanego biologa australijskiego, profesora Stephena Boydena, podstawowe cechy organizmu człowieka, decydujące o jego zdolnościach przystosowawczych, wykształciły się jeszcze w okresie przedneolitycznym.

Czytaj dalej »

postheadericon Zasoby energii w kwasach tłuszczowych trój glicerydów tkanki tłuszczowej

Pewna jego część jest niedostępna dla działania czynników mobilizujących rezerwy energetyczne organizmu człowieka podczas pracy wykonywanej przez jego mięśnie.

Praktycznie nieograniczone są natomiast zasoby energii w kwasach tłuszczowych trój glicerydów tkanki tłuszczowej. Nie zdarza się nigdy w życiu zdrowego człowieka, aby wyczerpanie zasobów tłuszczowych uniemożliwiło kontynuację wysiłku z powodu braku energii do resyntezy ATP. Zanim do tego dojdzie, występuje uniemożliwiające pracę zmęczenie spowodowane działaniem innych czynników (patrz str. 102). Natomiast zasoby glikogenowe mięśni mogą zostać całkowicie wyczerpane. Opisywano to np. u sportowców po długotrwałych wysiłkach. Zresztą nie trzeba na to wysiłku sportowego. Zwykły szybki, kilkugodzinny marsz może spowodować prawie całkowite opróżnienie mięśni z ich zapasów glikogenowych. I wtedy zaczyna się kłopot, polegający na tym, że przy braku węglowodanów kwasy tłuszczowe nie mogą być przez pracujące mięśnie wykorzystywane jako jedyne źródło energii. Dlaczego tak jest i jakie są tego skutki, wyjaśniono na str. 50.

O tym, w jakiej proporcji wykorzystywane są podczas pracy mięśniowej wymienione wyżej substraty energetyczne, decydują przede wszystkim dwa czynniki : intensywność i czas trwania wysiłku. Znaczenie ma też rodzaj diety oraz stan wytrenowania organizmu.

Na początku każdego wysiłku, zanim zwiększy się dopływ krwi do mięśni i niesionych przez nią pozamięśniowych substratów energetycznych – kwasów tłuszczowych i glukozy, energia do skurczów mięśni czerpana jest z rozpadu adenozynotrójfosforanu (ATP), fosfokreatyny, jak również glikogenu mięśniowego.