Homeostaza — Zdrowie kobiet - Dieta i Medycyna
herbasnorex

postheadericon Homeostaza

Wreszcie niekiedy szanse przeżycia zwiększa właśnie przytłumienie albo raczej przełamanie podstawowych mechanizmów homeostatycznych przez „polecenia” (impulsy) nerwowe płynące z wyższych części układu nerwowego. Tak np. wydzielanie sterydów nadnerczowych z grupy glikokortykosterydów jest regulowane na zasadzie prostego, ujemnego sprzężenia zwrotnego: wzrost stężenia głównego (u człowieka) glikokortykosterydu – kortyzolu – we krwi powoduje zmniejszenie wydzielania przez przedni płat przysadki mózgowej hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). Kortyzol działa nie tylko bezpośrednio na przysadkę, lecz i na komórki nerwowe podwzgórza, które wytwarzają CRH, neurohormon pobudzający wydzielanie ACTH, i przekazują go do przedniego płata przysadki za pośrednictwem krwi płynącej w tzw. krążeniu wrotnym podwzgórzowo-przysadkowym. ACTH z kolei pobudza m.in. wydzielanie kortyzolu.

W książce tej pojęcie „środowisko wewnętrzne” stosowane będzie w klasycznym rozumieniu Claude’a Bernarda, tzn. będzie równoznaczne z płynem zewnątrzkomórkowym. W niektórych warunkach (np. długotrwałej pracy fizycznej, głodu i in.) korzystne jest dla ustroju znaczne podwyższenie we krwi stężenia kortyzolu i zwiększenie jego „dostawy” do różnych tkanek, takich jak wątroba, tkanka tłuszczowa, mięśniowa i in. Wspomniany mechanizm regulacji homeostatycznej – ujemne sprzężenie zwrotne między stężeniem kortyzolu we krwi a wydzielaniem CRH w podwzgórzu i, wtórnie, ACTH przez przysadkę – przeciwstawia się utrzymywaniu podwyższonego poziomu kortyzolu we krwi. Ogólną zasadę działania mechanizmu ujemnych sprzężeń zwrotnych przedstawia ryc. II.1. W wyjątkowych przypadkach w kontroli funkcji organizmu współdziałają mechanizmy działające na zasadzie dodatniego sprzężenia zwrotnego. Ponieważ nie są one związane z adaptacją do środowiska w sensie, w jakim dotyczy jej ta książka, nie będą tu analizowane.

W takich sytuacjach, jak długotrwały wysiłek fizyczny czy ekspozycja organizmu na niską temperaturę otoczenia, kiedy z różnych przyczyn wzrasta zapotrzebowanie na kortyzol, sygnały o tym osiągają układ nerwowy, którego wpływ na komórki wytwarzające CRH przeważa hamujące ich aktywność wysokie stężenie kortyzolu we krwi. Mechanizm homeostatyczny zostaje doraźnie przełamany, co – w tej sytuacji – zwiększa szanse przeżycia. Zresztą lepiej jest mówić w takim przypadku o regulacji „wyższego rzędu” niż o przełamaniu homeostazy.

Leave a Reply