Koordynacja nerwowo-mięśniowa Czynniki psychologiczne (motywacja) — Zdrowie kobiet - Dieta i Medycyna
mindYOURbody!

postheadericon Koordynacja nerwowo-mięśniowa Czynniki psychologiczne (motywacja)

Podstawowym czynnikiem, który decyduje o zdolności do długotrwałego wysiłku, jest bieżące pokrywanie zapotrzebowania mięśni na tlen. Zapotrzebowanie mięśni na tlen (w jednostce czasu) jest funkcją intensywności wysiłku (patrz ryc. IV. 22). W miarę wzrostu intensywności wysiłku proporcjonalnie zwiększa się zapotrzebowanie mięśni na tlen. Jeżeli jest on wtedy dostarczany w odpowiedniej ilości do mięśni, zwiększa się pochłanianie tlenu przez organizm. Zapotrzebowanie mięśni na tlen wzrasta już z chwilą rozpoczęcia wysiłku. Kilka minut musi jednakże upłynąć, zanim zwiększy się odpowiednio transport tlenu do mięśni, zanim wysiłkowa adaptacja oddychania i krążenia krwi osiągnie poziom odpowiadający wymogom wysiłku. Stabilizuje się wówczas tzw. równowaga czynnościowa (steady State), równowaga między zapotrzebowaniem na tlen a pochłanianiem tlenu przez organizm. W stanie równowagi czynnościowej pochłanianie tlenu odpowiada zapotrzebowaniu na tlen. Tylko w warunkach równowagi czynnościowej człowiek może wykonywać dłużej trwającą pracę mięśniową. Jeżeli zapotrzebowanie na tlen przekracza możliwości dostarczania go mięśniom i pochłanianie tlenu nie nadąża za zapotrzebowaniem, gromadzą się niedotlenione produkty przemiany materii, przede wszystkim kwas mlekowy, które stają się przyczyną gwałtownie narastających objawów zmęczenia.

W miarę zwiększania się obciążenia wysiłkowego i wzrastania zapotrzebowania na tlen zwiększa się jego pochłanianie przez organizm. Po przekroczeniu pewnej wielkości obciążenia, różnej u różnych ludzi, osiągnięte zostaje maksymalne pochłanianie przez organizm tlenu (patrz ryc. IV. 22). Więcej nie mogą go już dostarczyć narządy współdziałające w transporcie tlenu z płuc. Człowiek może wykonywać i cięższe wysiłki, ale energii do nich dostarczają już tylko beztlenowe, mało wydajne procesy metaboliczne ustroju. Stężenie kwasu mlekowego w pracujących mięśniach i w płynach ustrojowych poza tymi mięśniami gwałtownie wzrasta. Wyczerpywanie się beztlenowych źródeł energii (ATP i fosfokreatyny, częściowo glikogenu mięśniowego) powoduje szybki rozwój zmęczenia uniemożliwiający kontynuowanie pracy dłużej niż kilka minut. Mówimy, że człowiek wykonuje taki wysiłek w warunkach narastającego długu tlenowego.

Koordynacja nerwowo-mięśniowa Czynniki psychologiczne (motywacja) cz. II

Naturalnie im większe jest maksymalne pochłanianie tlenu przez organizm, im wyższy jest pułap tlenowy, tym cięższą pracę fizyczną może człowiek wykonywać przez długi okres w warunkach równowagi czynnościowej. Tym większa jest więc jego wydolność fizyczna. Dlatego przyjęto maksymalne pochłanianie tlenu przez organizm za miarę wydolności fizycznej.

Słuszności tych stwierdzeń nie podważa stwierdzony empirycznie fakt, że w rzeczywistości człowiek przez długi okres może wykonywać wysiłki z obciążeniem, które nie przekracza określonego procentu obciążenia maksymalnego. Im większe jest obciążenie maksymalne (im wyższe jest maksymalne pochłanianie przez organizm tlenu), tym większy jest tolerowany wysiłek.

W Zakładzie autora stwierdzono, że zależnie od wydolności fizycznej człowieka, tzn. od maksymalnego pochłaniania tlenu przez jego organizm, może on tolerować wysiłki, które stanowią różny procent obciążenia maksymalnego. Ludzie o wysokiej wydolności fizycznej mogą przez długie odcinki czasu wykonywać wysiłki z obciążeniem przekraczającym 60% obciążenia maksymalnego, ludzie o przeciętnej wydolności – z obciążeniem 40-50%, ludzie zaś o niskiej wydolności – tylko z obciążeniem 30-40% obciążenia maksymalnego. Wynika stąd, że człowiek o niskiej wydolności ma nie tylko niskie „maksimum” (obciążenie maksymalne), ale z mniejszej części tego – niskiego – maksimum może korzystać podczas pracy zawodowej i innych zajęć codziennego życia (ryc. IV. 30).

Wydolność fizyczna człowieka a jego tolerancja obciążeń fizycznych

Mechanizmy fizjologiczne kształtujące wydolność fizyczną zostały szczegółowo omówione w poprzedniej części rozdziału. Należałoby dane te uzupełnić jeszcze kilkoma uwagami. Wydolność fizyczna maleje z wiekiem. Jest ona niższa u kobiet niż u mężczyzn w tym samym wieku. Wpływa na nią nie tylko systematyczny trening fizyczny, ale i różnego rodzaju aktywność ruchowa w życiu codziennym.

Na wydolność fizyczną, która jest dosyć stabilnym (jeżeli wyłączyć wpływ treningu i zmian aktywności ruchowej) wykładnikiem sprawności mechanizmów adaptacji wysiłkowej organizmu, przejściowo wywierać może deprymujący wpływ wiele czynników – wzrost temperatury lub wilgotności powietrza, znaczne obniżenie ciśnienia atmosferycznego, hałas, wysokie stężenie tlenku węgla w powietrzu i wiele innych. Na specjalną uwagę zasługuje dramatyczne obniżenie wydolności fizycznej w wyniku nawet kilkudniowego tylko ograniczenia aktywności ruchowej, np. na skutek pobytu w łóżku w związku z banalną chorobą infekcyjną lub z innych przyczyn. Jest to bardzo istotny i niedoceniany problem opieki lekarskiej. Kilkudniowy pobyt w łóżku upośledza na kilka dalszych dni wydolność fizyczną. W tym czasie rekonwalescent powracający do swojej zwykłej pracy fizjologicznie więcej płaci za jej wykonywanie, mimo że w okresie powrotu do pełni sił powinien być właśnie chroniony przed przeciążeniem! Sprawa ta będzie dalej przedyskutowana bardziej szczegółowo.

Leave a Reply