Mechanizm glukostatycznej kontroli metabolizmu wysiłkowego

postheadericon Mechanizm glukostatycznej kontroli metabolizmu wysiłkowego

Poza tym zwiększa się wydzielanie glukagonu przez komórki alfa wysp Langer- hansa trzustki. Glukagon ma bardzo silne działanie glikogenolityczne i gluko- neogenetyczne w wątrobie, powoduje więc rozpad glikogenu wątrobowego i uwalnianie z niego glukozy do krwi oraz pobudza wytwarzanie cząsteczek glukozy z materiału niewęglowodanowego. Zsyntetyzowana w ten sposób w wątrobie glukoza nie jest w omawianych warunkach wbudowywana w glikogen wątrobowy, jak to się dzieje w spoczynku. Glukagon hamuje syntezę glikogenu w wątrobie. Jego syntezę pobudza insulina: jej stężenie przy wysiłkach fizycznych spada.

Wszystkie te zmiany prowadzą ostatecznie do wzrostu wytwarzania glukozy w wątrobie oraz przechodzenia jej do krwi, do oszczędzania zużycia glukozy z krwi i z własnego glikogenu zawartego w mięśniach oraz do częściowego zastąpienia węglowodanów jako źródła energii w mięśniach przez kwasy tłuszczowe, których mobilizacja z tkanki tłuszczowej i dopływ do mięśni zwiększają się.

Mechanizm glukostatycznej kontroli metabolizmu wysiłkowego obejmuje więc wykrycie ubytku węglowodanów, aktywację systemów neurohormonalnych, których efektem działania jest mobilizacja węglowodanów pozamięśnio- wych i kwasów tłuszczowych oraz – ostatecznie – redukcja tempa ubytku glikogenu mięśniowego i obniżania się stężenia glukozy we krwi.

Mechanizm ten musi działać z dużą precyzją – musi reagować odpowiednio wcześnie, aby działanie jego było skuteczne, ale nie może reagować ani za wcześnie, ani zbyt silnie. Nadmierny dopływ kwasów tłuszczowych do mięśni może zakłócić ich metabolizm w sposób powodujący zmniejszenie ich zdolności do pracy, zamiast jej zwiększenia. Badania tego mechanizmu są w toku. Jego działanie należy do ważnych czynników wytyczających granice adaptacji organizmu do długotrwałego obciążenia pracą mięśniową.

Funkcja zaopatrzenia tlenowego w adaptacji organizmu do wysiłków fizycznych

Podczas pracy fizycznej zwiększa się zapotrzebowanie mięśni na tlen. Jest on potrzebny do utleniania węglowodanów i tłuszczów, których metabolizm dostarcza energii do pracy. Ściślej mówiąc, do resyntezy adenozynotrójfosforanu, którego wysoko energetyczne wiązania fosforanowe są formą magazynowania energii. Energia bowiem z chemicznej musi się przekształcić w mechaniczną energię skurczu komórek mięśniowych.

Zapotrzebowanie organizmu człowieka na tlen wzrasta proporcjonalnie do intensywności (mocy) pracy (ryc. IV.22). Jest to praktycznie jedyny czynnik decydujący o zapotrzebowaniu ustroju na tlen podczas wysiłku fizycznego. stan równowagi czynnościowej moc wysiłku O tym, czy zapotrzebowanie to zostanie pokryte, innymi słowy, o zużyciu tlenu przez organizm podczas wysiłków fizycznych decydują trzy czynniki:

– stopień (wielkość) zapotrzebowania mięśni na tlen,

– ilość tlenu dostarczonego do mięśni,

– zdolność mięśni do wykorzystania dostarczonego im denu odpowiednio do swych potrzeb.

O sprawności zaopatrzenia mięśni w tlen decyduje działanie układu oddechowego, układu krążenia i sama krew. O wykorzystaniu oferowanego mięśniom tlenu – sprawność enzymatycznych systemów wewnątrzmięśniowego transportu i utylizacji tlenu.

Funkcje związane z pobieraniem tlenu z powietrza i jego transportem do mięśni obejmowane są często wspólną nazwą funkcji zaopatrzenia tlenowego. Jeżeli dopływ tlenu do mięśni podczas pracy jest nie wystarczający, powstają w nich duże ilości kwasu mlekowego, którego nagromadzenie w samych mięśniach i płynach ustrojowych jest jedną z przyczyn zmęczenia. Wynika stąd wniosek, że warunkiem zachowania przez organizm zdolności do dłużej trwającej pracy mięśniowej jest bieżące pokrywanie zapotrzebowania tlenowego mięśni.

Leave a Reply