Mechanizmy rozwoju zmęczenia podczas wysiłków statycznych | Zdrowie kobiet - Dieta i Medycyna

postheadericon Mechanizmy rozwoju zmęczenia podczas wysiłków statycznych

O bardzo szybkim rozwoju zmęczenia podczas wysiłków statycznych decydują dwa czynniki. Utrzymywanie mięśni w stanie napięcia bez faz ich rozluźnienia powoduje ciągły dopływ do ośrodkowego układu nerwowego strumienia impulsów z wewnątrzmięśniowych czuciowych zakończeń nerwowych wrażliwych na rozciąganie (proprioreceptorów). Impulsy te wyzwalają w komórkach nerwowych, do których ostatecznie docierają, zmiany redukujące ich sprawność funkcjonalną. Ma to być jedną z przyczyn zmęczenia podczas tego rodzaju wysiłków.

Druga przyczyna to nagromadzenie metabolitów i – wtórnie – wzrost stężenia jonów wodorowych w komórkach mięśniowych, czyli kwasica. Podczas wysiłków statycznych napięte mięśnie uciskają na naczynia krwionośne, hamując przepływ przez nie krwi. Upośledza to zarówno dopływ tlenu i substratów energetycznych do komórek mięśniowych, jak i „wypłukiwanie” z nich produktów przemiany materii oraz „usuwanie” ciepła. Gwałtowny wzrost temperatury mięśni może z kolei hamować aktywność niektórych enzymów szlaku glikolitycz- nego. Utrzymywanie temperatury tkanek w stałych granicach jest niezbędne do zachowania odpowiedniej aktywności enzymów. Uwalnianie energii do skurczów mięśni zmniejsza się – maleje zdolność do pracy, rozwija się zmęczenie.

Ponadto podczas wysiłków statycznych może dochodzić do „zmęczenia sprzężenia elektromechanicznego” w komórkach mięśniowych. Komórka jest nadal pobudzana przez docierające do niej impulsy nerwowe, jej błona komórkowa ulega pod wpływem pobudzenia depolaryzacji, ale stan czynny nie przenosi się z powierzchni komórki na jej aparat kurczliwy. Sprzężenie elektromechaniczne w komórce zostaje zablokowane. Taki stan, opisany przez badacza angielskiego profesora R.H.T. Edwardsa, może utrzymywać się przez pewien czas po zakończeniu wysiłku i może być współodpowiedzialny za występujące po nim osłabienie mięśniowe.

Przykłady powyższe ilustrują różnorodność i złożoność zmian biochemicznych i fizjologicznych, które rozwijają się podczas pracy i pod jej wpływem, powodując zmniejszenie zdolności wysiłkowej – rozwój zmęczenia.

Zmiany takie mogą w różnych konfiguracjach współdziałać w rozwoju zmęczenia podczas różnych, „pośrednich” w stosunku do opisanych, rodzajów pracy. Interesujące są próby (Edwards 1983) opisu rozwoju zmęczenia w świetle tzw. teorii katastrof. Przyczyniają się one do lepszego zrozumienia mechanizmów tego zjawiska.

Leave a Reply