Środowisko wewnętrzne ustroju cz. II

postheadericon Środowisko wewnętrzne ustroju cz. II

W dłuższych odcinkach czasu utrzymywanie homeostazy jest warunkiem przetrwania: wobec zmiennych, zakłócających homeostazę wpływów środowiska o przeżyciu musi decydować sprawność mechanizmów fizjologicznych, przeciwstawiających się naporowi otoczenia. Ona wyznacza granice przetrwania.

W obliczu natomiast krótkotrwałych, doraźnych niejako, ale gwałtownych zmian w środowisku, zmian o natężeniu przekraczającym sprawność działania mechanizmów homeostatycznych, tolerancja zakłóceń w środowisku wewnętrznym może stać się warunkiem przeżycia.

Wtedy, gdy zakłócona zostaje stałość bezpośredniego otoczenia komórek – środowiska zewnątrzkomórkowego – może szczególnie wyraźnie ujawnić się działanie mechanizmów stabilizujących środowisko wewnątrzkomórkowe. Wiadomo dzisiaj, że pojedyncze komórki, a nawet organelle komórkowe mają własne układy regulacyjne (częściowo związane z funkcją błon komórkowych i wewnątrzkomórkowych), które umożliwiają im zachowanie pewnej niezależności od fluktuacji otaczającego je środowiska. Niektórzy badacze (np. E.D. Robin 1977), zafascynowani funkcjonowaniem autoregulacji na poziomie subkomór- kowym i jej współdziałaniem w zachowaniu integralności komórek w różnych warunkach, proponują odnoszenie pojęcia „środowiska wewnętrznego” Claude’a Bernarda do wnętrza komórki zamkniętego błonami komórkowymi.

Jak wspomniano, przeżycie doraźnych, ostrych wpływów środowiska może zależeć ostatecznie od tolerancji przez organizm zaburzeń homeostazy. Nagła ekspozycja organizmu na bardzo niską temperaturę otoczenia wywoła gwałtowną aktywację mechanizmów obrony fizjologicznej przed oziębieniem ciała, ale obrona ta może okazać się nieskuteczna. Temperatura wewnętrzna ciała obniży się. Przeżycie może zależeć od tolerancji hipotermii przez układ nerwowy. Zachowanie sprawności działania tego układu, mimo obniżenia się temperatury wewnętrznej ciała, może pozwolić na znalezienie sposobu ucieczki przed zagrażającym śmiercią zimnem.

Leave a Reply